دولت کوبا این روزها با یکی از سختترین بحرانهای چند دهه اخیر خود روبهرو شده است؛ بحرانی که پس از قطع ارسال نفت ونزوئلا و تشدید فشارهای آمریکا وارد مرحلهای تازه شده است. دونالد ترامپ پس از عملیات نظامی برای بازداشت نیکولاس مادورو، متحد نزدیک هاوانا، عملاً جریان نفت ونزوئلا به کوبا را متوقف کرد و تهدید کرد هر کشوری که به این جزیره نفت برساند با تعرفههای سنگین روبهرو خواهد شد. کوبا این اقدام را حملهای مستقیم به حاکمیت خود میداند و رئیسجمهور میگل دیاز – کانل تأکید کرده «تسلیم شدن گزینه ما نیست»، هر چند اعلام کرده حاضر است بدون پیششرط و فشار وارد گفتوگو شود.
قطع سوخت، اقتصاد شکننده کوبا را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است. کمبود سوخت جت باعث شده برخی خطوط هوایی پروازهای خود را لغو کنند و حتی امکان سوختگیری در فرودگاههای این کشور محدود شود. دولت برای مدیریت بحران، سهمیهبندی سوخت را اجرا کرده، ساعات کاری شرکتهای دولتی را کاهش داده، برخی مراکز گردشگری را تعطیل کرده و روزهای مدرسه را کوتاهتر کرده است. گردشگری که یکی از مهمترین منابع درآمد ارزی کوباست، اکنون با خطر افت شدید روبهرو شده و این موضوع فشار مضاعفی بر اقتصاد وارد میکند.
تحلیلگران میگویند وضعیت کنونی یادآور دهه ۱۹۹۰ و دوران پس از فروپاشی شوروی است؛ زمانی که کوبا ناگهان حمایت اصلی اقتصادی خود را از دست داد. تفاوت امروز اما در این است که هاوانا متحدان قدرتمند و آماده به کمک گذشته را ندارد. مکزیک کمکهای بشردوستانه ارسال کرده؛ اما برای جلوگیری از تنش با واشنگتن، صادرات نفت خود را متوقف کرده است. همزمان آمریکا دسترسی کوبا به ارز خارجی را محدودتر کرده و فشارهای سیاسی را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، آینده سیاسی کوبا نیز در هالهای از ابهام قرار دارد. برخی کارشناسان احتمال بروز ناآرامیهای داخلی را مطرح میکنند، بهویژه اگر خدمات اساسی مانند برق و سوخت بیش از این مختل شود. بااینحال، گروهی دیگر معتقدند دولت کوبا تلاش خواهد کرد تا زمان انتخابات میاندورهای آمریکا دوام بیاورد و از ورود به یک انتقال قدرت ناگهانی جلوگیری کند. آنچه روشن است اینکه بحران انرژی به یک آزمون جدی برای ساختار سیاسی و اقتصادی کوبا تبدیل شده و ماههای پیش رو میتواند سرنوشتساز باشد.
