رقابت فزاینده آمریکا و چین در حوزه هوش مصنوعی، به طور جدی در حال تبدیل شدن به یک مسئله امنیت ملی است. در همین راستا، دولت آمریکا به ریاست دونالد ترامپ اخیراً تعرفهای ۲۵ درصدی بر برخی تراشههای هوش مصنوعی اعمال کرده است؛ از جمله پردازنده قدرتمند H200 شرکت انویدیا و یکی از مدلهای رقیب از شرکت AMD. این تصمیم پس از یک تحقیق ۹ ماهه درباره صنعت نیمههادیها اتخاذ شد.
به گفته مقامات آمریکایی، هدف اصلی این اقدام تشویق شرکتهای داخلی برای تولید تراشه در داخل خاک آمریکا و کاهش وابستگی به زنجیره تأمین خارجی، بهویژه تایوان، است. بااینحال، کاخ سفید تأکید کرده که این تعرفهها بهصورت محدود اعمال میشوند و شامل تراشههایی که برای استفاده در مراکز داده آمریکا وارد میشوند نخواهند شد؛ مراکزی که نقش حیاتی در توسعه مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی دارند.
همچنین اعلام شده است که وزیر بازرگانی آمریکا اختیار گستردهای برای اعمال معافیتها خواهد داشت. این تصمیم در ادامه مواضع پیشین ترامپ درباره اعمال تعرفه بر واردات نیمههادیهای چینی مطرح شده؛ هرچند اجرای این سیاست تا ژوئن ۲۰۲۷ به تعویق افتاده است. ترامپ پیشتر حتی از امکان صادرات تراشههای H200 انویدیا به چین در ازای سهمی از فروش سخن گفته بود؛ موضوعی که بحثهای حقوقی و قانون اساسی زیادی را به دنبال داشت.
تحلیلگران مؤسسه Wolfe Research معتقدند این اقدامات نشان میدهد رقابت هوش مصنوعی میان آمریکا و چین دیگر صرفاً اقتصادی یا فناورانه نیست، بلکه به طور مستقیم با قدرت نظامی، رشد اقتصادی و رهبری تکنولوژیک کشورها گره خورده است. آنها به تجربه همهگیری کرونا اشاره میکنند که نشان داد اختلال در تأمین تراشهها تا چه اندازه میتواند اقتصاد جهانی را آسیبپذیر کند.
به باور این تحلیلگران، اگرچه آمریکا همچنان رهبر بلامنازع در آموزش مدلهای بزرگ و پیشرفته هوش مصنوعی است، اما چین نیز با سیاستهای دولتی، سرمایهگذاری سنگین و تمرکز بر بهینهسازی و توسعه مدلهای «کارآمد و مقرونبهصرفه» توانسته پیشرفت قابل توجهی داشته باشد. این روند نشان میدهد رقابت هوش مصنوعی در سالهای آینده یکی از تعیینکنندهترین چالشهای ژئوپلیتیک جهان خواهد بود.
