در پی تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، محدودیتهای صادراتی و تهدیدهای تعرفهای در سال جاری، تولید کنندگان آهنرباهای عناصر نادر به طور ناگهانی به یکی از نقاط کانونی اقتصاد و سیاست جهانی تبدیل شدهاند. کشورهای غربی اکنون بیش از هر زمان دیگری به اهمیت این صنعت پی بردهاند؛ صنعتی که نقشی کلیدی در زنجیره تأمین فناوریهای نوین ایفا میکند.
آهنرباهای ساختهشده از عناصر نادر، قلب تپنده بسیاری از صنایع مدرن هستند؛ از خودروهای برقی و توربینهای بادی گرفته تا تلفنهای هوشمند، تجهیزات پزشکی، هوش مصنوعی و حتی سامانههای نظامی پیشرفته. همین وابستگی گسترده باعث شده تسلط چین بر این بازار، به یک نگرانی راهبردی برای آمریکا، اروپا و متحدانشان تبدیل شود.
در واکنش به این وضعیت، ایالات متحده، اتحادیه اروپا و استرالیا سرمایهگذاریهای گستردهای را برای ایجاد زنجیرههای تأمین داخلی «از معدن تا آهنربا» آغاز کردهاند. ساخت کارخانههای جدید، افزایش ظرفیت فرآوری و حمایت مالی مستقیم از تولیدکنندگان آهنربا، بخشی از تلاشها برای کاهش وابستگی به چین است؛ هرچند بسیاری از تحلیلگران معتقدند خروج کامل از مدار معدنی چین در کوتاهمدت واقعبینانه نیست.
رحیم سلیمان، مدیرعامل شرکت کانادایی Neo Performance Materials، میگوید جهان تازه متوجه مشکلی شده که راهحل آن از قبل وجود داشته است. به گفته او، رشد تقاضا برای آهنرباها ناشی از قوانین فیزیک و بهرهوری انرژی است، نه یک صنعت خاص؛ از رباتیک گرفته تا موتورهای کممصرف صنعتی، همگی به این فناوری وابستهاند.
افتتاح کارخانه جدید این شرکت در استونی، درست در مرز روسیه، بهعنوان نمادی از تلاش اروپا برای تقویت استقلال صنعتی مورد استقبال مقامات اتحادیه اروپا قرار گرفته است. همزمان، آمریکا نیز با حمایتهای مالی سنگین، از جمله وامهای چند صد میلیون دلاری وزارت دفاع، به دنبال گسترش سریع تولید داخلی آهنرباهای عناصر نادر است؛ بازاری که انتظار میرود طی یک دهه آینده بیش از دو برابر شود.
