ین ژاپن بار دیگر به محدوده ضعیفترین سطوح خود در برابر دلار آمریکا نزدیک شده است. اگرچه از نظر اسمی این افت مشابه سال ۲۰۲۴ به نظر میرسد، اما در واقعیت وضعیت نگرانکنندهتر است، زیرا این بار ین در برابر دلاری تضعیف میشود که خود نسبت به دو سال قبل ضعیفتر شده است. این موضوع نشان میدهد فشار واقعی بر ارزش پول ملی ژاپن حتی شدیدتر از گذشته است.
مقامات ژاپنی، بهویژه وزارت دارایی، بار دیگر از احتمال مداخله در بازار ارز سخن گفتهاند، اما تجربههای قبلی نشان میدهد چنین اقداماتی اثر پایداری ندارد. دلیل اصلی افت ین، مداخله یا هیجانات کوتاهمدت نیست، بلکه پایینبودن مصنوعی نرخ بهره است. بازارها معتقدند نرخهای فعلی، ریسکهای مالی و بدهی سنگین دولت ژاپن را جبران نمیکند.
در حال حاضر، بازده اوراق بلندمدت دولتی ژاپن با وجود رشد اخیر، همچنان نسبت به حجم بدهی دولت بسیار پایین است. مقایسه ژاپن با آلمان این شکاف را بهخوبی نشان میدهد؛ درحالیکه بدهی آلمان بسیار کمتر است، بازده اوراق ۳۰ ساله آن حتی از ژاپن بالاتر قرار دارد. این وضعیت نتیجه خرید گسترده اوراق دولتی توسط بانک مرکزی ژاپن است که اجازه نمیدهد نرخها به سطح مورد انتظار بازار برسند.
اما افزایش واقعی نرخ بهره، شمشیری دو لبه است. اگر بازده اوراق آزادانه افزایش یابد، هزینه تأمین مالی دولت بهشدت بالا میرود و خطر بروز یک بحران مالی و بودجهای جدی مطرح میشود. ژاپن عملاً در تلهای گرفتار شده که نه میتواند نرخ بهره را پایین نگه دارد و نه توان تحمل افزایش شدید آن را دارد.
راهحل پیشنهادی کارشناسان، نه مداخله ارزی؛ بلکه اصلاح ساختار بدهی است. اگرچه بدهی ناخالص دولت ژاپن حدود ۲۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی است، بدهی خالص آن نزدیک به ۱۳۰ درصد قرار دارد، زیرا دولت داراییهای قابلتوجهی در اختیار دارد. فروش تدریجی بخشی از این داراییها و کاهش بدهی ناخالص میتواند اعتماد بازار را افزایش دهد و فشار بر ین را کاهش دهد، حتی اگر این اقدامات بهصورت نمادین آغاز شود.
در مجموع، آینده ین ژاپن بیش از هر چیز به اصلاحات مالی و سیاست پولی شفاف وابسته است. بدون این اصلاحات، مداخلات مقطعی در بازار ارز نمیتواند جلوی تضعیف بیشتر ین را بگیرد.
